Cumhuriyet Savcısının İzlemesi Gereken Usûl


Kovuşturma evresinde mahkeme tarafından izlenmesi önerilen adımlar şunlardır:

1. ADIM

Mahkeme, suçun, uzlaştırmaya başvurulabilecek türden bir suç olup olmadığını belirler (CMK m. 254/1; Yönetmelik m. 25).

2. ADIM

Mahkeme, mağdurun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olup olmadığını belirler. Mağdur bir kamu tüzel kişiliği ise uzlaştırma uygulanamaz (CMK m. 253/1; Yönetmelik m. 6/1).

3. ADIM

Mahkeme, fail veya mağdurun çocuk olup olmadığına bakar. Çocuk ise, uzlaştırma teklifi, ana-babaya veya yasal temsilciye yapılmak zorundadır. Suç mağduru veya suça sürüklenen çocuğun aklî olgunluğuna göre müzakerelere bizzat katılmasına engel yoktur (CMK m. 253/4; Yönetmelik m. 5/7, 8/2).

4. ADIM

• Mahkeme, taraflara uzlaşma teklifinde bulunur.
• Uzlaşma teklif formunun mağdur ve faile verilmesiyle yetinilmemeli, teklifi yapan mahkeme formda yazılan hususları, uzlaştırma sürecini, uzlaşmayı kabul ve reddetmenin hukukî sonuçlarını taraflara açıklamalıdır (CMK m. 253/5).
• Eğer mağdur veya fail reşit değilse veya ayırt etme gücü yoksa, teklif onların yasal temsilcisine yapılacaktır.
• Gerektiğinde mahkeme, açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla uzlaştırma teklifi yapabilir (CMK m. 253/4; Yönetmelik m. 9).
• Mağdur veya fail bulunamıyorsa ya da bunlara veya kanuni temsilcilerine başka bir nedenle ulaşılamıyorsa, uzlaştırma yapılmaksızın dava sonuçlandırılır (CMK m. 253/6;Yönetmelik m. 11).

5. ADIM

Taraflardan biri, teklifi kabul veya reddetme konusunda derhâl karar verebilecek durumda ise, formu imzalar ve kararını formda belirtir. Eğer bir tarafın karar vermek için süreye ihtiyacı varsa, kararını nasıl bildireceği hakkında kendisine talimat verilmelidir.

6. ADIM

Mahkeme, formun içeriğini ilgili tarafa açıkladığını belirterek formu imzalar. Formun imzalı bir kopyası dava dosyasına konur (Yönetmelik m. 8/3).

7. ADIM

• Mahkeme, uzlaşma için gerekli onayların alınıp alınmadığını belirler. Eğer birden fazla mağdur varsa, hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gereklidir (CMK m. 253/7; Yönetmelik m. 6/3).
• Eğer birden fazla fail varsa, hepsinin rıza göstermesi gerekmez. Uzlaşma, bunu kabul edenler ile devam eder, ancak sadece uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m. 255).
• Fail veya mağdur küçük ise, velinin veya vasinin onayı alınmalıdır. Küçüğün de kişisel onayının alınması tavsiye edilir, çünkü tüm tarafların işbirliği olmadan anlamlı bir uzlaştırma yürütmek mümkün olmaz.

8. ADIM

Hem mağdur hem de failin teklifi kabul ettiği varsayıldığında, mahkeme, uzlaştırmayı kimin yürüteceğini belirler. Mahkemenin, müzakere gerektiren hususlarda bizzat uzlaştırmacı olarak hareket etmemesi tavsiye edilir. Bunun yerine barodan bir uzlaştırmacı avukatın veya hukuk öğrenimi görmüş diğer bir kişinin uzlaştırmacı olarak atanması istenir (CMK m. 253/9; Yönetmelik m. 13).

9. ADIM

Mahkeme, dosyadaki evrakın kopyalarını uzlaştırmacıya verir. Standart bir yazı formu geliştirilmesi tavsiye edilir (Yönetmelik m.16).

10. ADIM

Verilen belgeler, verilme tarihi, hâkim ve uzlaştırmacının imzasını içeren bir tutanakla tespit edilir. Bu hususta standart bir uzlaşma formu geliştirilmesi tavsiye edilir (Yönetmelik m.16).

11. ADIM

Mahkeme, uzlaştırma esnasında izlenecek yönteme ilişkin olarak uzlaştırmacı ile bir araya gelebilir ve uzlaştırmacıya talimat verebilir. Mahkemenin bu yetkisinin zorunlu haller dışında kullanılmaması ve uzlaştırmacının, uzlaştırmanın nasıl yürütüleceği konusunda kendi takdirini kullanmakta serbest olması tavsiye edilmektedir (CMK m. 253/14).

12. ADIM

Mahkeme, Yönetmeliğe uygun olarak uzlaştırmacı için ücreti belirler (Yönetmelik m. 31).

13. ADIM

Evrakın uzlaştırmacıya tesliminden itibaren 30 gün içinde uzlaştırma sonuçlandırılacaktır. Mahkeme bu süreyi azami 20 gün uzatabilir (CMK m. 253/12; Yönetmelik m. 18).

14. ADIM

Mahkeme, uzlaştırmacıdan raporu alır ve anlaşmanın tarafların serbest iradesine dayanıp dayanmadığını ve kanuna uygun olup olmadığını belirler. Mahkeme raporu imzalar ve mühürler veya raporu onaylamayı reddeder (CMK m. 253/12; Yönetmelik m. 21).

15. ADIM

Uzlaşmada edim def”aten yerine getirilmişse, mahkeme, davanın düşmesine karar verir (CMK m. 254/2; Yönetmelik m. 27/1).

16. ADIM

Uzlaşmada edimin yerine getirilmesi ileri bir tarihe bırakılmış, takside bağlanmış veya süreklilik arzetmekte ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verir (CMK m. 254/2; Yönetmelik m. 27/2).

17. ADIM

Uzlaşma başarısızlıkla sonuçlanmış ise yargılamaya devam olunur.

18. ADIM

Edimin yerine getirilmesi ileri bir tarihe bırakılmış, takside bağlanmış veya süreklilik arzeden hallerde uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmemiş ise mahkeme tarafından hüküm açıklanır (CMK m. 254/2; Yönetmelik m. 27/5).

19. ADIM

Uzlaşma teklifi reddedilmiş olsa dahi, taraflar yine de, duruşmanın sona erdiği açıklanıp hüküm verilinceye kadar mahkemeye başvurarak uzlaştıklarını bildirebilirler (Yönetmelik m. 25/3).



 
 

Son Güncelleme 06 Ağustos 2009 18:53