Uzlaşma Konusu Hakkında Kanun Değişikliği Önerisi


CMK nun 253 ve 254. maddesinde düzenlenen uzlaşma kurumu bütün önemine rağmen gerek uygulamada benimsenmemesi ve gerekse de yasanın düzenleniş biçimi nedeniyle uygulanmamaktadır. Uzlaşma kurumunun uygulanabilir hale getirilmesi amacıyla 28.05.2006 tarihinde o sırada Mersin Cumhuriyet Başsavcısı olan şimdiki Kütahya Cumhuriyet Başsavcısı sayın Cemil KUYU ile birlikte hazırladığımız Kanun değişikliği önerisini konunun yeniden gündeme gelmesi nedeniyle ilgilenenlerin bilgisine tekrar sunmak istedik. Uzlaşmaya ilişkin hükümlerin değiştirilmesine ilişkin önerimiz gerekçesi ile birlikte yayınlanmıştır.

UZLAŞMA HAKKINDA BİR ÖNERİ
5271 sayılı CMK ile getirilen uzlaşma kurumunun getirdiği sorunlar ve uzlaşma kurumunun etkileri uygulamada tartışma konusudur.Uzlaşma gerek CMK nun ilgili hükümleri ve gerekse de kanımızca kanuna aykırı olarak çıkarılan Türkiye Barolar Birliği Yönetmeliği hükümleri uyarınca uygulanamaz hale gelmiştir. Uzlaşma kurumunun kaldırılması düşünülmediğine göre; uzlaşmayı uygulanabilir bir hale getirmek ve beklenen yararı sağlamak amacıyla Kanun hükümlerinin düzenlenmesi için bir öneride bulunmak ihtiyacı doğmuştur.
Konu ile ilgili olarak halen TBMM de bir kanun tasarısı bulunması nedeniyle; biz ekte imzası bulunan kişiler, konuyu düzenleyen 5271 sayılı CMK nun 253 ve 254. maddelerinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesinin uzlaşmayı uygulanabilir bir hale sokacağı kanısındayız.
Önerilen sistem ile; soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısının CMK nun ilgili hükümleri uyarınca başlatacağı soruşturma sırasında elde ettiği ilk bulgulara göre yapacağı hukuki nitelendirme ile suçun uzlaşma kapsamında kalan bir suç olduğunun tespit edilmesi durumunda uzlaşma ile ilgili olarak bir işlem yapmadan (örneğin taraflara uzlaşma isteyip istemediklerini sormadan) dosyayı baro nezdinde kurulması öngörülen uzlaşma kuruluna sevk edip uzlaşma işlemlerinin bu kurul tarafından yürütülmesi ve sonuçlandırılması öngörülmektedir.
Uzlaşma kurulu tarafından uzlaşma konusunda çalışma sürdürülürken, taraflar arasında uzlaşmanın gerçekleşmeme ihtimaline binaen soruşturmanın aksamaması ve delillerin kaybolmaması için Cumhuriyet savcılığı soruşturmasını bir yandan sürdürecektir.
Uzlaşma kurulunun kullanacağı usulün yönetmelikle belirlenmesi esası kabul edilmiştir. Böylece uzlaşmanın niteliği gereği sıkı usul şartlarının konulmasının yararlı olmayacağı kabul edilmiştir. Uzlaşma kurumunu niteliği gereği uzlaşmacının elini bağlayan sıkı usul kuralları konulmamıştır.
Uygulamada uzlaşma açısından en önemli sorun olan uzlaşmacı avukata ödenecek ücret sorunudur. Bu sorun 5320 sayılı Kanunun 13. maddesi ve CMK nun yargılama giderlerini düzenleyen 324 ve devamı maddelerindeki esaslara göre düzenlenmiştir. Bu anlamda; uzlaşma kurulunun ücreti ve uzlaşma giderleri öncelikle 5320 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca belirlenen ödenekten karşılaşılacaktır. Taraflar arasında uzlaşma gerçekleşir ise Hazineden karşılanan ücret şüpheli veya müşteki tarafından geri ödenecektir. Eğer uzlaşma gerçekleşmemiş ise yargılama yapılacaktır. Yargılama sonucunda bu giderler ve diğer yargılama giderleri CMK 324 ve devamı maddeleri uyarınca hüküm altına alınacaktır. Yani ya sanık mahkum olduğu için sanıktan tahsil edilip Hazineye gelir kaydedilecek ya da sanık beraat ettiği için Hazine üzerinde bırakılacaktır.
Açıklanmaya çalışılan bu nedenlerle; 5271 sayılı CMK nun 253 ve 254. maddelerinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesi hususunu takdirlerinize arz ederiz. 28.05.2006 
Cemil KUYU (Mersin Cumhuriyet Başsavcısı)
Murat  AYDIN (Adana Hakimi)
 
 
MADDE — 1 5271 sayılı CMK nun 253 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Uzlaşma
MADDE 253 -
(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin uzlaştırılması yoluna gidilir.
a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar,b) Şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Kasten yaralama (madde 86),
2. Taksirle yaralama (madde 89),
3. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),
4. Kötü muamele (madde 232),
5. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (madde 233),
6. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),
7. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239),
8. Bilişim sistemine girme (madde 243),
9. Sistemi engelleme, bozma, verilen yok etme veya değiştirme (madde 244),
10. Kişilerin malları üzerinde usulsüz tasarruf (madde 261),suçları.
(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olanlar hariç olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.
(3) Etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, soruşturması ve kovuşturması şikayete bağlı olsa bile, uzlaştırma yoluna gidilemez.
(4) Uzlaşma kapsamında kaldığı belirlenen suçla ilgili olarak şu işlemler yapılır;
a)Soruşturma sırasında; şüphelinin, mağdurun ve müştekinin ifadeleri bu Kanunun ilgili hükümlerine göre alınır,
b)Suçla ilgili olan ve öncelikle toplanması gereken deliller toplanır,
c)Soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı suçla ilgili olarak mevcut delil durumuna göre hukuki nitelendirme yapar. Eğer söz konusu nitelendirme sonucunda soruşturma konusu suçun birinci fıkrada uzlaşma kapsamında kaldığı belirtilen suçlardan olduğu anlaşılır ise dosyanın onaylı örneği, soruşturmanın gizliliği kurallarına riayet edilmesi gerektiği belirtilerek soruşturmanın yapıldığı yerde bulunan Baro Başkanlığına veya baro temsilciliğine gönderilir,
d)Dosyayı alan Baro Başkanlığı veya temsilciliği, soruşturma dosyasını Baro Uzlaşma Kuruluna sevk eder. Baro uzlaşma kurulu uzlaşma işlemlerini yürütmek üzere bir üyesini görevlendirir. Görevlendirilen üye işlemleri tamamladıktan sonra dosyayı kurula sevk eder, kurul dosya üzerinden yapacağı inceleme sonucundan tarafların uzlaştığını veya uzlaşamadıklarını tespit eder.
e)Baro Uzlaşma Kurulu yönetmelikte belirlenen usullere göre uzlaşma işlemlerini yürütür. Uzlaşma işlemleri sırasında yapılan görüşmeler, öne sürülen hususlar delil olarak kullanılamaz.
f)Soruşturma dosyasının ilgili Baro Başkanlığına gönderilmesinden sonra Cumhuriyet savcısı tarafından suçla ilgili olarak gerekli soruşturma sürdürülür ve var ise diğer deliller toplanır. Toplanan bu yeni delillerin uzlaşma görüşmelerine katkısının olacağı düşünülür ise birer örneği baro başkanlığına gönderebilir.
g)Soruşturma dosyasının ilgili Baro Başkanlığına veya temsilciliğine ulaştığı tarihten itibaren üç ay içerisinde uzlaşma sağlanamamış ise dosya soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcılığına geri gönderilir. Ancak Baro Uzlaşma Kurulu taraflar arasında uzlaşma ihtimalinin bulunduğu belirterek bir aylık ek süre isteyebilir.
(5) Her Baronunun bulunduğu yerde baro yönetim kurulu tarafından iki yıllık süre için baro yönetim kuruluna seçilme ehliyetine sahip üç avukattan oluşan Baro Uzlaşma Kurulu oluşturulur. İş yükü çok olan yerlerden birden fazla kurul oluşturulabilir. Birden fazla kurul oluşturulduğunda kurullar numaralandırılır. Kurula seçilmeye ilişkin diğer hükümler, uzlaşma kurullarının baro merkezinin dışındaki ilçelerdeki çalışma esasları ile kurul üyelerinin alacağı ücretler ve masraflar yönetmelikte gösterilir.
(6) Uzlaşmaya ilişkin giderler ve Baro Uzlaşma Kuruluna ödenmesi gereken ücretler 5271 sayılı CMK nun uygulanmasına ilişkin ödenekten karşılanır. Taraflar arasında uzlaşma gerçekleşir ise, bu giderler ve ücretler uzlaşmada aksine hüküm yok ise şüpheli tarafından ödenir. Taraflar söz konusu giderlerin kimin tarafından ödenmesi gerektiği konusunda da uzlaşabilirler. Ancak yapılacak ödeme en çok üç taksitte bitirilmelidir. Eğer uzlaşma gerçekleşmemiş ise, gider ve ücretler yargılama giderlerine ilişkin hükümlere göre karar bağlanır.
(7) Taraflar arasında uzlaşmanın gerçekleştiğinde durum dosyası ile birlikte soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcılığına bildirilir. Uzlaşmada varılan anlaşmanın gereğinin yerine getirilmez ise soruşturmaya devam edilir. Uzlaşmada varılan anlaşma gereği yerine getirilir ise kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
(8) Uzlaşma için dosyanın ilgili Baro Başkanlığına veya temsilciliğine gönderildiği tarihten uzlaşma işlemlerinin sonuçsuz kaldığının veya uzlaşmaya varılan hususların yerine getirildiğinin tespitine kadar zamanaşımı durur.
(9) Baro Uzlaşma Kurullarının oluşumu, uzlaşma işlemleri sırasında yapılacak işlemlerin usulü, kurul üyelerinin seçilme koşulları ve alacakları ücretler Adalet Bakanlığı ile Türkiye Barolar Birliğinin birlikte hazırlayacakları yönetmelikte gösterilir.
MADDE — 2  5271 sayılı CMK nun 254 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Mahkeme tarafından uzlaştırma
MADDE 254 –
(1) Soruşturma sırasında yapılan nitelendirme nedeniyle uzlaşma kapsamında olmadığı belirtilerek kamu davasının açılmasından sonra; kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğunun anlaşılması halinde, davayı gören mahkeme, uzlaşma işlemlerinin 253 üncü maddede belirtilen usule göre yapılması için dosyayı davanın görüldüğü yerde bulunan Baro Başkanlığına gönderir.
(2) Soruşturma aşamasından uzlaşma yolu denenmiş ancak uzlaşma gerçekleşmemiş ise kovuşturma aşamasında uzlaşmaya ilişkin hükümler uygulanmadan davaya devam olunur ve karar verilir. Ancak hüküm verilinceye kadar taraflar aralarında uzlaştıklarını beyan ederek Mahkemeye başvuruda bulundukları takdirde davanın düşürülmesine karar verilir.
 

 

 

Son Güncelleme 28 Haziran 2009 01:31